رود به مثابۀ قدرت؛ نقش رودخانۀ کامو در شکل‌گیری روستای کامو

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد، معماری منظر، پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، ایران.

2 پژوهشگر دکتری معماری منظر، پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، ایران

چکیده

روستای کامو در فلات مرکزی ایران، به عنوان یکی از قدیمی‌ترین روستاهای ایران، پیوستگی جدایی‌ناپذیری با عناصر طبیعی دارد. هویت این روستا در ارتباط با عناصر طبیعی‌اش از جمله، کوه گرگس، رودخانه و توپوگرافی منطقه است. رودخانۀ کامو به عنوان اصلی‌ترین مؤلفۀ منظر طبیعی در شکل‌گیری و پیدایش آن نقش اساسی را ایفا کرده است. این پژوهش با استفاده از روش کتابخانه‌ای و مشاهدات میدانی به جایگاه و اهمیت رودخانه در شکل‌گیری روستای کامو می‌پردازد. نتایج حاصل از این پژوهش نشان‌دهندۀ این است که رودخانۀ اصلی روستای کامو، به عنوان اصلی‌ترین مؤلفۀ طبیعی، علاوه بر ابعاد زیبایی‌شناسانه، زیست‌محیطی، کالبدی و اقتصادی، از نوعی سلسله‌مراتب و نظم پیروی می‌کند که مبتنی بر قدرت و شأن اجتماعی افراد است. این سلسله‌مراتب با عنوان سلسله‌مراتب مقامی، نقش بسزایی در شکل‌گیری و ساختار روستا ایفا می‌کند. علاوه بر سلسله‌مراتب مقامی، سلسله‌مراتب اقتصادی و سلسله‌مراتب کالبدی نیز در ارتباط با رودخانۀ اصلی، نقش اساسی ایفا می‌کنند. بر این اساس، شکل‌گیری خانه و منازل اشرافی و اربابان در بالادست رودخانه و رعیت در پایین‌دست رودخانه، به سلسله‌مراتب مقامی در این روستا اشاره دارد. علاوه بر آن، نزدیکی لکه‌های معماری به آب در راستای تسلط بر منبع اصلی آب و زمین‌های کشاورزی در پشت لکه‌های معماری، سلسله‌مراتب اقتصادی را شکل می‌دهد و در انتها، جای‌گیری اصلی‌ترین مؤلفه‌های روستا اعم از جادۀ اصلی، مرکز روستا، مسجد اصلی و فضاهای جمعی به اهمیت این رود در شکل‌گیری سلسله‌مراتب کالبدی روستای کامو اشاره می‌کند. وابستگی کالبدی-معنایی روستای کامو به رودخانۀ اصلی، به واسطۀ سلسله‌مراتب‌ها و ارتباط آن در گذر زمان با محیط و مردمان روستا، آن را به عنوان اصلی‌ترین مؤلفۀ منظر طبیعی رود معرفی می‌کند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

River as a Symbol of Power; Role of the Kamoo River in Shaping Kamoo Village

نویسندگان [English]

  • Farshad Bahrami 1
  • Parichehr Saboonchi 2
1 M.A. in Landscape Architecture, College of Fine Arts, University of Tehran, Iran.
2 Ph.D. Candidate in Landscape Architecture, College of Fine Arts, University of Tehran, Iran.
چکیده [English]

Kamoo village in the central plateau of Iran is recognized as an ancient village in Iran and has an inseparable connection to natural elements. Its identity is related to its natural elements such as the Karkas Mountain, river, and topography of the region. The Kamoo River, as the main component of a natural landscape of the village, plays a vital role in the village genesis. Employing a library research method and field observations, this study deals with the position and importance of the river in the formation of Kamoo Village. The results show that the main river of Kamoo village, as an important natural element, follows a hierarchical order based on social power and dignity of its inhabitants. In addition, it follows aesthetic, ecological, physical, and economic hierarchies. This hierarchical order, namely a social hierarchy, has a significant role in the village development and structure. In addition to a social hierarchy, economic and physical hierarchies relevant to the main river are essential as well. Thereby, nobles’ and masters’ houses have been built in upstream and farmers’ houses have been built in downstream referring to the social hierarchy present in the village. Moreover, the proximity of architectural pieces to the river in order to dominate the main water source with farmlands behind these layouts has shaped an economic hierarchy. Lastly, the location of the important components of the village including the main route, village center, main mosque, and collection sites points to the significance of this river in shaping the physical hierarchy of the village. A physical-semantic dependence of the village on the main river, through hierarchies and their relationships with the village habitants as well as circumference over time, introduce it as the main component of the natural landscape of the village.

کلیدواژه‌ها [English]

  • River
  • Social Hierarchy
  • Economic Hierarchy
  • Physical Hierarchy
  • Kamoo River