رهیافتی بر کارکرد آیینی غار کلماکره

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار دانشکده علوم انسانی

چکیده

با کشف غار کلماکره در پاییز 1368 اشیای باستانی مکشوفۀ آن اندک‌اندک زینت‌بخش موزه‌های ملی ایران، فلک‌الافلاک، ایلام و تبریز در داخل کشور و موزه‌های لوور، بریتانیا، متروپولیتن نیویورک، میهوی توکیو و مجموعه‌های خصوصی در خارج از مرز شد.  در حجم گستردۀ اشیای سیمین و زرین منسوب به کلماکره، ظرافت، هنر و فن‌آوری‌های بی‌بدیل به کار رفته و اشیای مزبور که پیشینه‌ای به ژرفای حکومت محلی شاهکان ناشناختۀ ساماتوره در عصر ایلام نوـ قرون 8 و 7 ق. م. دارند باعث شد تا کلماکره مورد توجه ویژۀ باستان‌شناسان و مورخان قرار گیرد. کما این‌که ایشان گنجینۀ کلماکره را ششمین گنجینۀ بزرگ جهان نامیدند. رویکرد اصلی این پژوهشگران پیرامون خوانش کتیبه‌های منقور بر اشیاء، معرفی ظروف، مجسمه‌های انسانی و حیوانی سیمین و صورتک‌های زرین و تحلیل مفهومی نقش‌مایه‌های نمادین و اساطیری کلماکره بوده است. این پژوهش بر آن است تا ضمن بهره‌مندی از روش تاریخی ـ تحلیلی با تکیه بر وجه تسمیۀ علمی کلماکره به رهیافت جدیدی در خصوص کاربری فضای درون و برون غار دست یابد تا مشخص شود که کلماکره بنا بر فرضیات پژوهشگران، محل نگهداری گنجینۀ شاهکان محلی ساماتوره یا شاهان هخامنشی بوده؟ یا این‌که غار کلماکره با توجه به جغرافیای انسانی، کارکردی آیینی از نوع میترائیسم داشته است پژوهش حاضر نخستین گام در این وادی خواهد بود. از این‌رو اثبات فرضیۀ مهر‌آئینی غار کلماکره نیاز به تأملی ژرف با نگرشی از نوعی دیگر دارد. بنابراین بهتر است این پژوهش را به عنوان جستاری در مبادی طرح مسئلۀ کارکرد آیینی غار کلماکره تلقی کرد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

An Approach to the Traditional Function of Kalmakare Cave

نویسنده [English]

  • Mohammad Kalhoor
Assistant Professor
چکیده [English]

Kalmakare Cave was discovered in 1989. The ancient objects have been exhibited in the National Museum of Iran, museum of Falak-ol-Aflak, Illam, Tabriz, and international museums of Louvre, Britain, New York Metropolitan Museum, Miho Museum in Kyoto, as well as private collections. Archeologists and historians have been largely interested in Kalmakare due to a large number of golden and silver objects attributed to Kalmakare, the elegance, art, and innovative technologies of the so-called objects dating back to the local reign of Samatoureh in Neo-Elamite period. Kalmakare treasure is known as the world’s sixth largest treasures. Scholars have mainly focused on reading the inscriptions, and introduced dishware, silver human and animal sculptures, as well as golden masks, and conceptually analyzed symbolic and mythological motifs in Kalmakare. This research seeks to develop a new approach to analyze the function of the cave’s indoor and outdoor space through using a historical-analytical method with reference to Kalmakare’s etymology. In doing so, this paper is an attempt to understand whether Kalmakare has been the place for the treasure of Smatoureh local rulers or Achaemenid kings; and whether Kalmakare have served the ritual function such as Mithraism due to its human geography. So far, no similar research has been conducted in this area. Thus, testing the Mithraism hypothesis of Kalmakare requires a deep reflection on Loni Deger views. Hence, the present research  is an investigation of the ritual function of Kalmakare.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Kalmakare
  • Ritual caves
  • Mithrasim
  • Pol-e Dokhtar