واکاوی بعد تاریخی مکان در ضرب آهنگ اجتماعی فضای جمعی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دکتری شهرسازی

چکیده

معماری ایران در دوران اسلامی به مثابه کارآمدترین ابزار خلق فضا توانسته آثار درخشان و ماندگاری را در معماری و شهرسازی به وجود آورد. خلق آثار شاخص معماری اسلامی ایران در دوره سلجوقی و ایلخانی آغاز و در دوران صفویه به غایت رسید. معماری و شهرسازی سنتی ایران در دوران معاصر و با گسترش ارتباط با جهان غرب، از تفکرات و سبک‌های مدرن تأثیر پذیرفت. این سبک‌ها نتوانستند محملی برای انتقال فرهنگ ایرانی-اسلامی قرار گیرند و از سویی دیگر معماری اصیل ایرانی نیز مورد بی‌توجهی قرار گرفت. در دوران کنونی تزیینات در معماری نیز به تأسی از این جریان بسیار سردرگم و بی‌هویت شده است و نمی‌توان در بسیاری از آنها اثری از مفهوم سرزمینی و هویتی یافت. همه این موارد توجه به احیای هویت تزییناتِ معماریِ ایرانی‌اسلامی را ضروری می‌نمایاند.
این مقاله بر آن است تا با دید تحلیلی به استخراج مفهوم و مؤلفه‌های معماری ایرانی- اسلامی دست یافته و پس از آن چگونگی کاربرد این مؤلفه‌ها در تزیینات معماری با هدف احیای هویت آن را مورد اشاره قرار دهد.
براین اساس، با استفاده از روش تحقیق توصیفی-تحلیلی منابع مورد بررسی کیفی قرارگرفته‌ و در نهایت با استفاده از روش استقراء به بیان مؤلفه‌های معماری ایرانی- اسلامی پرداخته شده است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که در راستای احیای هویتمند تزیینات معماری ایرانی- اسلامی توجه به مؤلفه‌های "فرهنگ، اقلیم، اقتصاد، تحولات روز(سیاسی و آموزشی) و زیبایی (نسبی)" ضروری بوده و تزیینات با در نظرگرفتن این پنج مؤلفه می‌توانند جایگاه هویتی خود را در معماری کنونی ایران باز یابد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Scrutinizing the Historical Dimension of Space in the Social Rhythm of Communal Space

نویسنده [English]

  • Leyla Soltani
Ph.D. in Urban Planning
چکیده [English]

The Iranian architecture in the Islamic era, as the most efficient instrument for creating space, has been able to form brilliant and lasting works on the architecture and urbanity in the country of Iran. Creation of the prominent works of the Islamic-Iranian architecture started during the Seljuk and Ilkhani periods and peaked during the Safavid period. The traditional architecture and urbanization of Iran in contemporary time, and with the development of relations with the western world, they has been influenced by the modern world’s thoughts and styles. These styles could not be a suitable place to transfer Iranian Islamic culture and, on the other hand, the original Iranian architecture was also neglected. In the present era, the decorations in architecture are also very confused and identity-less following this trend, and in many of them there are no traces of territorial and identity concepts. All these cases make paying attention to the restoration of the identity of the decorations in Iranian-Islamic architecture essential.
This paper seeks to extract with an analytic perspective, the concept and components of Iranian-Islamic architecture, and then point out how architectural decorations have been used with the goal of preserving its architectural identity.
Based on the above mentioned issues, using a descriptive-analytic research methodology, the data have been analyzed for qualitative research and finally, using the inductive method, the components of Iranian-Islamic architecture have been studied. The results of the research are in line with the identity-based revival of the decorations of Iranian-Islamic architecture, attention to the components of “culture, climate, economy, day changes (political and educational), and art (relative)” have been essential, and decorations can re-claim their identity status considering these five components in the present architecture of Iran.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Islamic architecture
  • Iranian architecture
  • Decorations
  • pattern
  • Contemporary