پیوند منظرین مذهب و طبیعت در قفقاز

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

کارشناس ارشد طراحی شهری

چکیده

اگر منظر طبیعی را حاصل تعامل اولیه انسان و طبیعت پیرامون بدانیم، منظر فرهنگی انتخاب طبیعت برای تعامل در طول زمان است که می‌تواند در دوره‌های مختلف علل متفاوت داشته باشد. منظر آیینی به عنوان بخش مهمی از منظر فرهنگی، عکس‌العمل جامعه نسبت به نیازهای معنوی‌‌اش به حساب می‌آید. انسان در دوران باستان در پیوندی عمیق و مستقیم با طبیعت زندگی می‌کرد. از این رو منظر زیستی و منظر آیینی شکل‌گرفته از آن دوران، متأثر از منظر طبیعی بود. این امر به ویژه در مورد منظر آیینی هنگامی اهمیت پیدا می‌کند که می‌دانیم عناصر طبیعی منظر در عهد باستان، همواره علاوه بر عملکرد خود دارای مفاهیم رمزی و معنوی نیز بوده‌اند؛ از این‌رو، ارتباط آیین با طبیعت ارتباطی مستقیم و غیرقابل تفکیک بوده است. در سرزمین گرجستان با توجه به غلبه منظر کوهستانی، کوه همواره نقشی بنیادی در ساختار زندگی جمعی داشته و به عنوان عنصری منظرین، دارای سه وجه عملکردی، معنایی و زیباشناسانه بوده است. اهمیت این سه وجه در منظر آیینی منطقه، با توجه به زمان و مکان شکل‌گیری منظر آیینی و سطح فرهنگی جامعه متفاوت بوده است. در این نوشتار با انتخاب سه مجموعه آیینی در مستیا، اوپلیستیخه و متسختا در گرجستان، ابتدا به مقایسه نقش کوه در شکل‌گیری منظر آیینی این سه مجموعه پرداخته می‌شود که در هریک از آنها، با توجه به ارتباط کوه با جامعه فرهنگی مرتبط با آن، منظر فرهنگی به گونه‌ای متفاوت شکل گرفته است. به طوری که در مستیا وجه عملکردی کوه در ایجاد نقش معنایی و شکل‌گیری منظر آیینی غالب بوده، در اوپلیستیخه غلبه با وجه زیباشناسانه و معناییِ کوه بوده و در متسختا مکان قرارگیری کوه به عنوان منطقه سوق‌الجیشی اهمیت داشته است. سپس از خلال مقایسه این سه منظر آیینی به چرایی و چگونگی ارتباط منظر طبیعی و فرهنگی پرداخته می‌شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Landscape Linking Religion and Nature in the Caucasus

نویسنده [English]

  • Fatemeh Al-sadat Shojaei
M.A. in Urban Designer
چکیده [English]

If we accept natural landscape the result of the first interaction of human and nature, cultural landscape is natural selecting for interaction during the time, which may have different causes in different periods. Ritual landscape as an important part of the cultural landscape is the community reaction to the spiritual needs. In ancient times, people lived in a directly deep link with nature. The biological landscape and the ritual landscape from ancient time was influenced by the natural landscape. This becomes important when we know natural elements of landscape in ancient time had spiritual concepts in addition to its function. So there has been direct and inseparable link between religion and nature. Due to dominant mountain landscapes in Georgian, the mountains always have had a fundamental role to the structure of public life as a landscape element, it has been three aspects of functional, meaning and the aesthetic. The importance of these three aspects from the ritual landscape view is different due to the time and place of ritual and cultural landscape formation. In this paper, by choosing three sets of ritual in Mestia, Uplistisikhe and Mtskheta in Georgia, first the ritual landscape of mountain formation is discussed in each of these three categories, due to the mountain association with the cultural community, the cultural landscape is formed differently. So that in Mestia the functional aspects was the dominant for creating meaning role and shaping the landscape of the mountain, In Uplistisikhe the aesthetic and meaning aspects of the mountain was overcome and in Mtskhetalocation of mountain is importantas the strategically region. After comparing these three aspects of ritual landscape, the relation between natural and cultural landscape will be discussed.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Ritual landscape
  • Natural landscape
  • Cultural landscape
  • function
  • Aesthetics