نقدی بر اماکن مذهبی-آیینی ایران با تکیه بر پیشینه تاریخی آن

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکتری تاریخ هنر، دانشگاه تهران، پژوهشکده نظر

2 دکتری باستان‌شناسی، دانشگاه تهران

چکیده

مکان‌ها، بافت‌ها، فضاها و حریم‌های دینی (مذهبی)_آیینی در ایران بطور اخص و دیگر جوامع بطورکلی بنا به شواهد و قرائن مکشوف و موجود از دیرباز مورد توجه، تقدس و احترام گروه‌های اجتماعی متدین و پایبند به آموزه‌های دینی بوده‌است. به تاریخ معماری جوامع که رجوع کنیم بی‌اغراق با یکی از غنی، زنده و شورمندانه‌ترین جلوه‌های معماری، ذوق خلاق، ذائقه زیباشناختی و روح هنرمندانگی جامعه و جهان بشری درتاریخ مواجه می‌شویم. از این منظر به‌صراحت و بی‌اغراق می‌توان گفت ایران یکی از کانون‌های فوق‌العاده مهم، غنی و دیرپای معماری دینی- آیینی درتاریخ و فرهنگ جامعه و جهان بشری بوده‌است. شگفت‌تر آن‌که در عصری که اماکن آیینی در بسیاری از جوامع روزگار ما به‌صورت موزه درآمده‌ یا رمق و رونق آیینی و قوّت قدسی تاثیرگذار و جذبه‌آور خود را ازکف داده‌است، اماکن آیینی در ایران همچنان زنده و فعال با جمعیت‌های میلیونی زائران برصحنه ایستاده‌است و حضور فعال و پررنگ دارد. بررسی، نقد، تحلیل، تعریف و معرفی این مکان‌ها، ساختار، بافت‌، فضا‌‌‌ و حریم‌‌های دینی- آیینی درجغرافیای جهان ایرانی به لحاظ تاریخی و از منظر فلسفه و تاریخ معماری بیرون از حیطه نوشتار حاضر است و در چارچوب مباحث ما نمی‌گنجد. آنچه اینک پیش‌رو‌ست، تصویری فشرده و کوتاه و تحلیلی لیکن نه‌چندان ریزبینانه و ژرفانگرکه به اختصار و اجمال در وصف و معرفی پاره‌ای ازساختارها و بناهای دینی-آیینی فعال در جامعه معاصر ایران است؛ البته با توجه به مناسبتشان با مسئله هویت-هویت نه به مفهوم روزینه و عرفی آن بلکه به مفهوم کیهانی از ارزش‌‌ها و باورها. به مفهوم یک فرهنگ و نحوه بودن درجهان و شیوه‌ای از زندگی. به‌معنای گنجینه‌ای ازمیراث مشترک و ذخایر معنوی که در جان ما جاری ‌است. مراد ما از معماری مذهبی-آیینی و مناسبتشان با هویت به همین معناست. معماری که با وجوه دیگر مواریث مدنی و معنوی ما سخت و استوار درهم تنیده‌است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A Criticism of Iran’s Religious- Ritual Places : an Analytical Perspective Focusing on Historical background

نویسندگان [English]

  • shohreh Javadi 1
  • Hekmatolah Molasalehi 2
1 -
2 -
چکیده [English]

Available evidence shows that religious-ritual places, textures, and sanctums have been subject to attention, respect, and sanctification of religious groups of society and those who preserve religious codes, particularly in Iran, and generally in other societies. Referring to the history of architecture in different societies, with no exaggeration, we face one of the richest, liveliest, and most exciting reflections of architecture, creative and aesthetic taste, and artistic soul in relation to society and the human world in Iran. From this historical perspective, it can frankly be argued that Iran is one of the most significant, richest, and oldest centers of ritual-religious architecture in the history and culture. Most wonderful, in a time when ritual places in many societies are turned in to museum or have lost their ritual popularity and force as well as effective and attractive sacred power, ritual places in Iran still continue to actively affect millions of visitors. This research does not aim at exploring, criticizing, analyzing, and defining these places, their structure, texture, space and religious-ritual sanctum in the geography of Iranian world from historical, philosophical, and architectural history. The aim of this research is to provide a concise Figture and not a very detailed and deep analysis, but a short description and introduction of some religious-ritual buildings and structures in recent Iran. , To this end, the relation of these buildings and structures with the concept of identity–not as the common and recent understanding of it, but as the reflection of a world of values and believes – is considered. This is a cultural understanding of being in the world and a style of life; a treasure of common heritage and spiritual wealth running in our soul. This embodies our understanding of religious-ritual architecture and its relation to identity; an architecture which is in strong affiliation with our other civilizational and spiritual heritage.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Religious
  • Ritual
  • nature
  • Aesthetics
  • Cultural heritage