بررسی مبنای علم‌الحروف و ارتباط آن با خوشنویسی در نوشتار سنت‌گرایان

دوره 12، شماره 46
زمستان 1403
صفحه 36-41

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه موسیقی، دانشکدگان هنرهای زیبا،دانشگاه تهران، ایران.

چکیده
مهم‌ترین ادعای سنت‌‌گرایان در باب خوشنویسی، ساحت معنایی یا رمزپردازی است. هدف اصلی این پژوهش، بررسی مبنای رمزپزدازانة خوشنویسی از منظر سنت‌‌گرایان است. در واقع سؤال اینجاست‌ که از منظر سنت‌‌گرایان، ساحت معنایی و رمزپردازی خوشنویسی چگونه است و این مبنا، چه ارتباطی با سنت دارد؟ این پژوهش فرض می‌‌کند که علم‌الحروف، اساس رمزپردازی خوشنویسی از منظر سنت‌‌گرایان و روش پژوهش، به‌صورت توصیفی- تحلیلی است و تلاش بر آن است تا به استناد نوشته‌‌های سید حسین نصر، تیتوس بورکهارت و نیز شووان و گنون به مبنای رمزپردازی در نوشتار سنت‌‌گرایان بپردازد. در بخش اول، مبنای رمزپردازی سنت‌گرایان و ادعاهایشان در باب ساحت معنایی خوشنویسی، مطابق نوشته‌‌هایشان بحث خواهد شد. بخش دوم، به بررسی مبنای رمزپردازی سنت‌‌گرایان (علم‌الحروف) در جهان اسلام می‌‌پردازد. در نتیجه، می‌‌توان گفت، سنت‌‌گرایان در خوشنویسی، معنای حروف زبان را مد نظر قرار می‌دهند و رمزپردازی مورد نظرشان در خوشنویسی، مربوط به حروف زبان و جفر (علم‌الحروف) و نه الزاماً خوشنویسی است. در واقع این رمزپردازی بیش از آنکه به خوشنویسی ارتباط داشته باشد، پدیده‌‌ای زبانی (مربوط به حروف) است. در عین‌ حال، بخش دوم نشان خواهد داد که مبنای علم‌الحروف متناقض بوده و در جهان اسلام قابل پذیرش نیست. در نتیجه، ادعای رمزپردازی سنت‌‌گرایان در هنر خوشنویسی قابل ‌دفاع نیست.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Investigating the Science of Letters Basis and Its Relationship with Calligraphy in the Traditionalists’ Writings

نویسنده English

Hossein Ghanbariahmadabad
Assistant Professor, Music Department, College of Fine Arts, University of Tehran, Iran.
چکیده English

The most important claim of the traditionalists about calligraphy is the semantic field or encryption. This essay’s primary purpose is to investigate the cryptographic basis of calligraphy from the perspective of the traditionalists. The study is an attempt to examine what is the semantic field and encoding of calligraphy from the perspective of traditionalists,? Moreover, what does this basis have to do with tradition? This research assumes that the science of letters is the basis of calligraphy encryption from a traditionalist’s perspective. The research method is descriptive and analytical, and the attempt is to look at the basis of cryptography in traditionalists’ writings such as Seyed Hossein Nasr, Titus Burkhardt, and Shuan and Guenon. The first part discusses the basis of traditionalists’ encryption and their claims about the calligraphy somatic according to their writings. The essay’s second part studies the encryption of traditionalist’s basis (the science of letters) in Islamic sources. The traditionalists consider the meaning of language letters in calligraphy, and calligraphic encoding is related to the language letters and Jafr (science of letters) and not necessarily the calligraphic aesthetic aspect. This encryption is more of a linguistic phenomenon (related to letters) than calligraphy. At the same time, the essay’s second part shows that the science of letters basis is contradictory, and Islamic sources mostly reject the science of letters basis. As a result, traditionalists’ encryption claims in the calligraphy need to be validated.

کلیدواژه‌ها English

  • Symbolism
  • Science of letters
  • Calligraphy
  • Traditionalist
• ابن عربی، محی الدین. (1381). فتوحات مکیه (ترجمة محمد خواجوی). انتشارات مولی. (اثر اصلی منتشرۀ .637 ه. ق.)
• ابن عربی، محی الدین. (1385). فصوص الحکم (ترجمة صمد موحد و محمد علی موحد). نشر کارنامه. (اثر اصلی منتشرة 637 ه. ق.)
• بیانی، مهدی. (1363). احوال وآثار خوشنویسان. انتشارات علمی. 
• ذکاوتی قراگزلو، علیرضا. (1383). جنبش نقطویه. نشر ادیان.
• ریشار، فرانسیس. (1383). جلوه‌‌های هنر پارسی: نسخه‌‌های نفیس ایرانی قرن 6 تا 11 هجری قمری موجود در کتابخانة ملی فرانسه (ترجمة عبدالمحمد روح‌بخشان). وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی. (اثر اصلی منتشرۀ 1997)
• مایل هروی، نجیب. (1372). کتاب‌آرایی تمدن اسلامی. آستان قدس رضوی.
• سراج شیرازی، یعقوب بن حسن. (1376). تحفه المحبین (در آیین خوشنویسی و لطایف معنوی آن) (ترجمة کرامت رعنا حسینی و ایرج افشار). نشر نقطه. 
• کوربن، هانری. (1373). تاریخ فلسفة اسلامی (ترجمة سید جواد طباطبایی). کویر. (اثر اصلی منتشرة 1964)
• گنون، رنه. (1381). علم‌الحروف (ترجمة فرزانه طاهری). خیال. (4)، 16-23. http://noo.rs/uCxov 
• شیمل، آنه ‌ماری. (1382). خوشنویسی و فرهنگ اسلامی (ترجمة اسدالله آزاد). آستان قدس رضوی. (اثر اصلی منتشرة 1983)
• نصر، سید حسین. (1381). پیام روحانی خوشنویسی در اسلام. نشریة هنرهای تجسمی، (19)، 35-39. http://noo.rs/fjr8s
• قبادیانی، ناصر خسرو. (1356). وجه دین (ترجمة غلامرضا اعوانی). انتشارات اساطیر. (اثر اصلی منتشرة 1328)
• منهاج، ابراهیم. (1394). کارنامۀ سیاسی امام علی در نهج البلاغه. نگاه معاصر.
• طباطبایی، سید محمدحسین. (1374). تفسیر المیزان (ترجمۀ سید محمدباقر موسوی همدانی). دفتر انتشارات اسلامی. (اثر اصلی منتشرۀ 1350)
•Guenon, R. (2020). La gnose; la revue intégrale (1909-1912) [Gnosis - The Complete Review (1909-1912)]. ETHOS.