طبیـعت و عناصـر منظر در فرهـنگ و هنـر ساسانـی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دکتری تاریخ هنر، دانشگاه تهران، پژوهشکده نظر

چکیده

ساسانیان پارسی‌نژاد که وارث تمدن و هنر اشکانی و هخامنشی بودند حدود 5 قرن بر سرزمین ایران حکومت کرده و آثار بی‌شماری از معماری، نقش‌برجسته، نقاشی، پارچه‌بافی، ظروف، اشیای فلزی و شیشه‌ای، جنگ‌افزار و سکه‌های ارزشمندی به‌جهت نقش و نگارهای نمادین و خط‌نگاره‌های‌ پهلوی خلق کردند که شماری از آن‌ها بر‌جای مانده است. هنر ساسانی، هنر «نوین ایرانی» است که سنت‌های پیشین را در خود دارد و با منظره‌سازی‌های باشکوه و بی‌نظیر در‌قالب نیایشگاه، کاخ، شکارگاه، پردیس ایرانی یا همان بهشت زمینی را در تاریخ معماری جهان ثبت نموده است. هنر ساسانی با تکیه ‌بر باورهای طبیعت‌گرا و اعتقاد به ایزدان مهر و اناهیتا و کیش زرتشت در گستره‌های وسیع از فارس تا تیسفون، کرمانشاه، سیستان و آذربایجان شکل‌گرفته و در شاخه‌های مختلف هنری آثار ارزشمندی از آن برجای مانده است.‌ اکثر آثار معماری این دوران شامل نیایشگاه، کاخ، شکارگاه و حدود 34 سنگ‌نگاره، در جوار عناصر طبیعی مانند کوه، آب و درخت بنا شده‌اند. ساسانیان را می‌توان بزرگ‌ترین ‌منظره‌سازان تاریخ ایران دانست؛ چنانکه آثار معماری نیایشگاهی، کاخ و شکارگاه، و هم‌چنین سنگ‌نگاره‌های آنان بر سینه کوه و صخره‌ها گواه این ادعاست.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Nature and Landscape Elements in Sassanid Art and Culture

نویسنده [English]

  • Shohreh Javadi
Ph.D. in History of Art, University of Tehran, NAZAR research center, Iran
چکیده [English]

The Persian originated Sassanid, who were the heir to Achaemenid throne and civilization, ruled Persia over 5 centuries where numerous works of architecture, reliefs, paintings, textiles, porcelain, metal and glass objects, weapons and coins demonstrating Pahlavi symbolic motifs and calligraphy were created. Sassanid art is “new Persian” art comprising the tradition and manifesting history by magnificent and unique landscaping in form of temples, palaces, hunting ground, Persian paradise or the heaven on earth. Sassanid art is molded on the basis of naturalistic beliefs and faith in Mithra and Anahita goddesses and Zoroastrian religion in a broad territory from Fars to Ctesiphon, Kermanshah, Sistan and Azerbaijan. Considering various precious types of art, the architectural masterpieces of the period includes temples, palaces, hunting grounds and about 34 inscriptions, built mostly in vicinity of natural elements such as mountains, water and trees. Sassanid people can be recognized as the best landscapers throughout history whereas architectural monuments including temples, palaces and hunting ground, as well as carved graphs in the mountains are demonstrations of the claim.

کلیدواژه‌ها [English]

  • nature
  • Water
  • Culture and Art
  • Religion and Belief
  • Sassanid