نقـدی بر منشأ تفکـرات الگوی چهاربخشـی در باغ ایرانـی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دکتری معماری، دانشگاه مازندران، پژوهشکده نظر

چکیده

در‌مورد علل پیدایش باغ ایرانی و هندسه خاص آن عوامل بسیاری ذکر شده است. یک دسته از عوامل، باغ ایرانی را چهارباغ به معنای باغ چهاربخشی دانسته و دلیل این شکل را در باغ‌های پیش از اسلام و پس از آن در اعتقادات و آموزه‌های دینی می‌دانند. برخی از نویسندگان اعتقاد ایرانیان به تقسیم دنیا به چهار قسمت را دلیل شکل چهاربخشی باغ‌های پیش از اسلام دانسته و برخی نیز نهرهای چهارگانه بهشت موعود در قرآن را عامل هندسه خاص باغ‌های می‌دانند. مسئله پیش‌رو در این مقاله نگاه فرمی به اعتقاد ایرانی ـ اسلامی به عدد چهار و استفاده از آن در تقسیم‌بندی و هندسه باغ بوده و قصد دارد تا با تحقیق بر ایده مورد تأکید این فرضیه چه پیش از اسلام و چه پس از آن، این فرضیه را مورد تردید قرار دهد. در مورد این موضوع که باغ ایرانی تمثیلی از بهشت و کوششی است در رسیدن به بهشت آرمانی در این دنیا، نوشته‌های بسیاری وجود دارد که در این بین تأثیر چهار نهر بهشتی در فرم و هندسه باغ از دیگر تأثیرات به صورت برجسته‌تری نمایش داده شده است. مقاله حاضر با تأکید بر تأثیر معنایی بهشت در طرح‌اندازی باغ ایرانی، بر آن است تا به نقد تأثیر صوری بهشت بر هندسه باغ بپردازد. فرضیه مقاله با رجوع به اسناد تاریخی و اعتقادی ایرانیان و تحلیل محتوا، تقسیم جهان به چهار بخش را از اعتقادات خاصه ایرانیان باستان ندانسته و درباره باغ‌های پس از اسلام نیز تأثیر‌پذیری هندسه چهاربخشی باغ را از انهار بهشتی مورد تردید قرار می‌دهد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Criticism of Attitudes Source the Quartet Pattern in Persian Garden

نویسنده [English]

  • Vahid Heidarnattaj
Ph. D. in Architecture, University of Mazandaran, NAZAR research center, Iran
چکیده [English]

Many factors are listed concerning the cause of genesis Persian garden and its specific geometry. Some considered the cause of Persian garden (Chahar Bagh) means quartet garden, thru this garden forms based on religious beliefs, before Islam and after it. Some of authors considered the cause of quartet forms before Islamic gardens, goes back to Iranian’s beliefs to divide the world into four parts and also some believes the reason of specific geometry in these gardens, originating from the four streams of paradise mentioned in Qur’an.   Opposite issue in this article is illustrating at the Iran and Islamic Beliefs, based on form, according to number four and its usage in the garden geometry and division, hence plans to put doubt this theory via research on the above idea, before Islam and after it. Many descriptions stated on Persian garden, allegory of paradise and an attempt to achieve the utopian paradise, between the effects of four streams of Paradise are more prominent shown in form and geometry of the garden. This paper emphasizes to the impact of conceptual paradise in design the Persian garden, and plans to pay with criticism of dummy effect at paradise and its geometry. Hypothesis with ref to Iranian’s historical and religious documents and content analysis rejected ancient Iranian’s beliefs regarding world is divided into four parts and also put doubt the effect of garden quartet geometry from paradise streams after Islam.