پژوهشکده هنر، معماری و شهرسازی نظر هنر و تمدن شرق 2345-6612 13 50 2025 12 22 The East, the Embodiment of Light شرق، جلوه‌گاه نور 5 5 237780 10.22034/jaco.2025.237780 FA فریدون آورزمانی گروه علوم و تاریخ هنر، پژوهشکدۀ هنر، معماری و شهرسازی نظر، تهران، ایران Journal Article The special sense of pleasure evoked by knowing the legendary and mythological East and the ancient historical East is not felt in other cases. Seven thousand years of the history of Eastern civilization reflect the fact that human civilization began in the East and, as the saying goes, "Light arises from the East," manifesting itself as an undeniable reality. From another perspective, there was nothing in the West at first. Deeply seeking Eastern history, including the writings and works of the world's elite, family signs of royal families, and other reliable historical documents, shows that the origin of the history of religions in polytheism and the worship of gods for protecting humans against natural factors is attributed to the East. With the availability of valuable works such as the Indian Vedas, especially the "Rik Veda," and parts of the Avesta being composed before Zoroaster, such as the "Yashtas" it can be said that human religious and spiritual thinking emerged in the mysterious East. Especially, the historical documents and records of that time show that the bonds of Adam with the sky and the stars, and then the knowledge of the One God and the world after death, and the entry of Adam into heaven and hell after assessing good and bad deeds, are quite visible and reflect how Adam has been associated with the sky from the east. Similarly, a look at the Torah supports the idea: "And the Lord God formed Adam from the dust of the ground and breathed into him life, and man became a living soul. And the Lord God planted a garden eastward in Eden, and there he put Adam whom he had formed. And a river went out of Eden to water the garden, and from there it was divided and became four branches. The name of the first is Pishon, which surrounds the whole land of Havilah, where all the land is gold. The gold of that land is good, and there are pearls and onyx 2 stones. And the name of the second river is Gihon, which surrounds the whole land of Kush (Kushan). The name of the third river is Hadad, which flows eastward from Assyria, and the fourth river is the Euphrates” (Genesis, chapters 7 to 15 of the Torah). The same meaning can be seen in the Holy Quran in Surahs Al-Hijr and S, where God Almighty says: when we adorned him and breathed into him of our spirit, he fell down before him in prostration (addressing the angels). According to Attar Neyshaburi: <span lang="EN-GB" style="mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi;">Serr-e rūḥ az ‘ālam-e fekr ast o bas <span lang="EN-GB" style="mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi;">Pas nafakhtu fīhi min rūḥī nafas The mystery of the soul belongs solely to the intellect; Hence, I <span style="mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi;">breathed into him My Spirit, which became the soul. When Adam's body was made of clay by God's command and the soul was to enter the body, Adam was scared off, but the angels encouraged him with their heavenly song and forced him to obey: <span style="mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi;">Ān rūz ke rūḥ-e pāk-e Ādam be badan Goftand darā, nemī-shod az tars be tan <span style="mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi;">The day the pure soul of Adam was told to enter the body, <span style="mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi;">it hesitated, unwilling to go in, trembling with fear. <span lang="EN-GB" style="mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi;">Khāndand fereshtegān be laḥn-e Dāvūd Dar tan darā, darā, darā, darā, darā, darā, darā, andar tan <span lang="EN-GB" style="mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi;">The angels began to sing in David’s melody Enter the body—enter, enter, enter, enter, enter, enter—into the body. <span lang="EN-GB" style="mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi;">A little reflection shows that, in God's will, music is the agent of fusion (I breathed my spirit into him). <span lang="EN-GB" style="mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi;">Bāng-e gardesh-hā-ye charkh ast ān-ke khalq Mī-navārandesh be tanbūr o be ḥalq <span lang="EN-GB" style="mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi;"> The turning sound of the wheels of heaven is what people <span style="mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi;">play on the tambourine or sing using their throats. <span lang="EN-GB" style="mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi;">Khoshk-e sīm o khoshk-e chūb o khoshk-e pūst Az kojā mī-āyad īn āvāz-e dūst? <span lang="EN-GB" style="mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi;">Dry strings, dry wood, and dry skin— from where does this voice of the Beloved come? The beginning of a long story of love and familiarity with what seekers and explorers bring out from the depths of their soil, and any discovery opens a new door to the very distant past of the East and the art of the East. But this is the beginning of Orientalism, and especially Iranian studies, which is a large part of the body and history of the East. As the great Persian-speaking poet Iqbal Lahori says: <span lang="EN-GB" style="mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi;">Gomān madār be pāyān resid kār-e moghān Hezār jarīḥe nākhorde dar del-e tāk ast <span lang="EN-GB" style="mso-ascii-font-family: 'Times New Roman'; mso-ascii-theme-font: major-bidi; mso-hansi-font-family: 'Times New Roman'; mso-hansi-theme-font: major-bidi; mso-bidi-font-family: 'Times New Roman'; mso-bidi-theme-font: major-bidi;">Do not think the work of the Magi has come to an end; there are still a thousand unwounded wounds in the heart of the vine. شرق، جلوه‌گاه نور لذت ویژه‌ای که از شناخت شرق افسانه‌ای و اساتیری تا شرق تاریخی باستان دست می‌دهد، در سایر موارد احساس نمی‌شود. تاریخ تمدن شرق با پیشینۀ بیش از هفت هزارسال بیانگر این واقعیت است که تمدن بشر از شرق آغار شده و مثل: «نور از شرق است» به‌صورت واقعیتی انکارناپذیر تجلی یافته است. از دیدگاه‌ دیگر، در غرب ابتدا خبری نبوده است. در پهنۀ تاریخ شرق، در میان نوشته‌ها و آثار برگزیدگان جهان و نشانه‌های خانوادگی خاندان‌های شاهی و سایر مدارک معتبر تاریخی، منشأ تاریخ ادیان در دوران چند خدایی و پرستیدن ایزدان حامی انسان در مقابل عوامل طبیعی به شرق منسوب است، و با در دست بودن آثار ارزشمندی مانند وداهای هندی به‌ویژه «ریک‌ودا» و بخش‌هایی از اوستا که قبل از زرتشت سروده شده‌اند مانند« یشت‌ها» می‌توان گفت که تفکر دینی و معنوی انسان‌ها از شرق پر رمز و راز آغاز شده است. مخصوصاً این مدارک و اسناد تاریخی در این زمان نشان می‌دهد پیوند انسان با آسمان و ستارگان و پس از آن شناختن خدای یگانه و جهان پس از مرگ و دخول انسان در بهشت و دوزخ پس از سنجش اعمال نیک و بد به وضوح به چشم می‌خورد و بیانگر پیوند انسان با آسمان از شرق است. حال با نظری به کتاب تورات که می‌گوید: «و خداوند انسان را از خاک زمین بسرشت و در وی روح حیاط دمید و آدم نفس زنده شد و خداوند باغی در عدن سمت مشرق غرس نمود و آن آدم را که سرشته بود در آن‌جا گذاشت، و نهری از عدن بیرون آمد تا باغ را سیراب کند و از آن‌جا منقسم گشته و چهار شعبه شد. نام اولی فیشون است که تمام زمین حویله را که تمام زمین آن‌جا طلاست احاطه می‌کند و طلای آن زمین نیکوست و در آن‌جا مروارید و سنگ جزع است.، و نام نهر دوم جیون که تمام رمین کوش (کوشان) را احاطه می‌کند. نام نهر سوم حدقل که به طرف شرق آشور جاریست و نهر چهارم فرات است» (سفر پیدایش باب هفتم تا پانزدهم تورات). همین معنی در قرآن کریم در سوره‌های حجر و ص آمده است که حق تعالی می‌فرماید: فاذا سویته و نفخت فیه من روحی فقعوا له سجدین: پس وقتی او را آراستیم و از روح خود در او دمیدیم پیش او به سجده در افتید (خطاب به فرشتگان). به قول عطار نیشابوری: ‌سرّ روح از عالم فکر است و بس پس نفخت فیه من روحی نفس. وقتی قالب آدم از گل به فرمان خداوند ساخته شد و قرار بر این بود که روح وارد تن شود انسان دچار ترس شد، ار این رو فرشتگان با آواز ملکوتی خود او را تشویق کرده، وادار به اطاعت نمودند: آن روز که روح پاک آدم به بدن گفتند درا، نمی‌شد از ترس به تن خواندند فرشتگان به لحن داوود در تن درا، درا، درا، درا، درا، درا، درا، اندر تن با کمی تأمل می‌توان دریافت که در مشیت الهی موسیقی عامل امتزاج (نفخت من روحی: از روح خود در او دمیدم) است. به فرمودۀ مولانا: بانگ گردش‌های چرخ است آن‌که خلق می‌نوارندش به تنبور و به حلق خشک سیم و خشک چوب و خشک پوست از کجا می‌آید این آواز دوست؟ آغاز داستان دراز عشق و آشنایی با آن‌چه جویندگان و کاوندگان از ژرفای خاکشان بدر می‌آورند و با هر کشفی دری جدید بر گذشته‌های بسیار دور بر شرق و هنر شرق می‌گشایند. اما این آغاز کار شرق‌شناسی و بالاخص ایران‌شناسی است که بخش بزرگی از پیکره و تاریخ مشرق زمین است. به قول شاعر بزرگ فارسی زبان اقبال لاهوری: گمان مدار به پایان رسید کار مغان هزار جریحه ناخورده در دل تاک است

http://www.jaco-sj.com/article_237780_2de7e2486c7749012869ca01c3cfb6fb.pdf

پژوهشکده هنر، معماری و شهرسازی نظر هنر و تمدن شرق 2345-6612 13 50 2025 12 22 An Examination of Place-basedness Indicators in the Neighborhoods of Dezful City with Emphasis on the Role of the Dez River(Case Study: Qaleh Neighborhood in Dezful) بررسی شاخص‌های مکان‌محوری محله در شهر دزفول با تکیه‌بر نقش رودخانۀ دز(نمونه موردی: محلۀ قلعه در شهر دزفول) 6 13 226598 10.22034/jaco.2025.520083.1473 FA ریحانه خرم رویی گروه معماری منظر، دانشکدۀ معماری، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، ایران مژگان قهرمانی گروه معماری منظر، دانشکدۀ معماری، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، ایران مهدیس صابری گروه معماری منظر، دانشکدۀ معماری، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، ایران فاطمه پارسافر گروه معماری منظر، دانشکدۀ معماری، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، ایران مریم شیخ الاسلام گروه معماری منظر، دانشکدۀ معماری، دانشکدگان هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، ایران Journal Article 2025 04 29 In the structure of historical Iranian cities, the formation of neighborhoods has always been closely linked to natural elements and defensive necessities. Dezful, as a prime example, developed through interaction with the Dez River and the surrounding topography, resulting in a defensive, self-sufficient, and identity-forming urban structure. The Qaleh neighborhood, as the original core of the city, embodies this place-based structure. Today, with rapid physical and social transformations, historic neighborhoods like Qaleh are at risk of losing their semantic and identity-based connections, which underscores the importance of identifying and analyzing the components of place-basedness to help preserve them. This study, focusing on the Qaleh neighborhood and based on field studies, resident interviews, and library resources, investigates the influence of the Dez River on place-basedness indicators in this neighborhood. The findings show that place-based elements can be categorized into three dimensions: physical, functional, and semantic. In interaction with the river’s natural features, these dimensions play a crucial role in maintaining spatial cohesion, historical identity, and residential continuity in the neighborhood. Ultimately, the continued existence of place-basedness in Qaleh depends on maintaining a balance of dynamism and stability within the elements of place in relation to the Dez River—an interplay that strengthens residents’ sense of belonging and identity. در ساختار شهرهای تاریخی ایران، شکل‌گیری محلات همواره با عوامل طبیعی و ضرورت های دفاعی در پیوند بوده است. شهر دزفول، به‌عنوان نمونه‌ای ممتاز، در تعامل با رودخانۀ دز و بهره‌گیری از توپوگرافی اطراف آن شکل گرفته و این پیوند، ساختاری دفاعی، خودکفا و هویت‌ساز را به وجود آورده است. محلۀ قلعه، به‌عنوان هستۀ اولیۀ شهر، تجلی‌گاه این ساختار مکان‌محور است. در این میان، امروزه در مواجهه با تحولات سریع کالبدی و اجتماعی معاصر، محله‌های تاریخی همچون محلۀ قلعه با خطر تضعیف پیوندهای معنایی و هویتی روبه‌رو هستند؛ امری که اهمیت بازشناسی و تحلیل مؤلفه‌های مکان‌محوری را، برای حفظ این محلات، دوچندان می‌کند. این پژوهش با تمرکزبر محلۀ قلعه و با تکیه‌بر مطالعات میدانی، مصاحبه با ساکنان و منابع کتابخانه‌ای، به بررسی تأثیر رودخانۀ دز بر شاخص‌های مکان‌محوری در این محله می‌پردازد. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که عناصر مکان‌محور در سه بُعد کالبدی، عملکردی و معنایی قابل دسته‌بندی‌اند. این سه‌گانه در تعامل با ویژگی‌های طبیعی رودخانه، نقش تعیین‌کننده‌ای در حفظ انسجام فضایی، هویت تاریخی و تداوم سکونت در محله ایفا کرده‌اند. در نهایت، لازمۀ تداوم اصل مکان‌محوری در محلۀ قلعه حضور همزمان دو کیفیت پویایی و ثبات در اجزای مکان در رابطه با رودخانۀ دز است که حس تعلق و هویت را در شهروندان محله تقویت کرده است.

http://www.jaco-sj.com/article_226598_cb1f2293c0d37c5692bfdf3d764d265b.pdf

پژوهشکده هنر، معماری و شهرسازی نظر هنر و تمدن شرق 2345-6612 13 50 2025 12 22 An Analysis of the Symbolic Role of Mirrors in Iranian and Japanese Culture as a Tool for Peaceful Living and Enlightenment واکاوی نقش نمادین آیینه در فرهنگ ایران و ژاپن به‌عنوان ابزار زیست صلح‌آمیز و روشنایی‌بخشی 14 21 228711 10.22034/jaco.2025.517489.1468 FA زهره سادات شمشیرگران گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه ملی مهارت، تهران، ایران 0009-0003-9970-4314 پرنیان شکاری گروه موزه و گردشگری، دانشکدۀ پژوهش‌های عالی هنر و کارآفرینی، دانشگاه هنر اصفهان، ایران 0009-0003-0530-9701 Journal Article 2025 04 20 Objects in the world have a form, structure, and meaning that affect human thinking, imagination, dreams, emotions, and actions towards themselves and the world around them. Human artifacts have long played an effective role in shaping their beliefs. A number of them have acquired a symbolic aspect and have found their way into rituals and ceremonies. Since every conscious and creative person, in the process of understanding and perceiving this subject, seeks to establish communication with different aspects of objects, he or she designs a sign or symbol for the recipient to help him or her understand the hidden or self-created meaning of the object’s narrative and establish a conceptual relationship. With the assumption and goal that some of these objects, as ritual tools, have and will have a prominent role in relationships between humans; An ancient structure such as a “mirror” was studied with a descriptive-analytical method, considering its similarities and differences in the ritual and folk beliefs of the two rich cultures of Iran and Japan, as a valuable and symbolic object for promoting friendly relations between nations. In the Iranian-Islamic spiritual and sacred belief, the mirror is a symbol of the human heart and a reflection of the creator’s beautiful and glorious qualities, and a dual symbol of good/bad. In Japanese beliefs, this valuable object is also a sacred symbol and a symbol of wisdom, honesty, and truth, which indicates the justice and impartiality of the divine will. The findings showed that the mirror can be introduced and used as a symbolically valuable gift with a message of enlightenment, honesty, wisdom, and world peace to promote deeper relations between nations. اشیای موجود در جهان دارای فرم‌، ساختار و معنایی هستند کـه بر تفکر، تخیل، رویا، عواطف و کنش‌های انسان نسبت به خویش و جهان پیرامون، اثر گذارند. دست‌سازه‌های بشر از دیرباز، نقش مؤثری در شکل‌گیری باورهای او داشته‌اند. تعدادی از آن‌ها جنبۀ نمادین پیدا کرده‌ و به آیین‌ها و مراسم راه یافته‌اند. ازآنجاکه هر شخص آگاه و سازننده در فرایند درک و دریافت این موضوع، به‌دنبال برقراری ارتباط با سویه‌های مختلف اشیا است، علامت یا نمادی را برای دریافت‌کنندۀ طرح می‌کند تا او را به درک معنای پنهان یا خودساختۀ روایت آن شیء برساند و رابطه‌ای مفهومی برقرار شود. پژوهندگان با این پیش‌فرض و هدف که برخی از این اشیا به‌عنوان ابزارهای آیینی، نقش بارزی در روابط میان انسان‌ها دارد و خواهند داشت؛ دیرینه‌ساختی مانند «آیینه» را با توجه به همسانی‌ها و ناهمسانی‌های آن در باورهای آیینی و عامیانۀ دو فرهنگ غنی ایران و ژاپن، به‌عنوان یک شیء ارزشی و نمادین برای ارتقای روابط دوستانۀ میان ملت‌ها با روش توصیفی تحلیلی بررسی کردند. آیینه در باور معنوی و قدسی ایرانی-اسلامی نمادی از قلب انسان و انعکاس‌ صفات جمالی و جلالی خالق و نمادی دوگانه از نیک/ بداختری است. این شیء ارزشی در باورهای ژاپنی نیز نمادی مقدس و نشان‌دهندۀ حکمت، صداقت و حقیقت است که بر عدالت و بی‌طرفی ارادۀ الهی دلالت دارد. یافته‌ها نشان داد آیینه می‌تواند به‌عنوان یک تحفۀ ارزشی نمادین با پیام روشنایی، صداقت، خرد و صلح جهانی برای ارتقای روابط عمیق‌تر میان ملت‌ها معرفی و به کار برده شود.

http://www.jaco-sj.com/article_228711_5c345901356775702af81c2e2245299a.pdf

پژوهشکده هنر، معماری و شهرسازی نظر هنر و تمدن شرق 2345-6612 13 50 2025 12 22 An Analysis of the Role of Mountain in Mythological Rituals of the Sahand Cultural Landscape Based on Lotman’s Semiotics واکاوی جایگاه کوه در آیین‌های اساطیری منظر فرهنگی سهند براساس نشانه‌شناسی لوتمان 22 31 228710 10.22034/jaco.2025.508577.1457 FA بهروز توکلی گروه مرمت و احیاء بناها و بافت‌های تاریخی، دانشکدۀ مرمت و حفاظت، دانشگاه هنر اصفهان، ایران 0000-0002-5764-5307 غلامرضا کیانی ده کیانی گروه مرمت و احیاء بناها و بافت‌های تاریخی، دانشکدۀ مرمت و حفاظت، دانشگاه هنر اصفهان، ایران مینو قره بگلو گروه معماری، دانشکدۀ معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، ایران Journal Article 2025 02 24 Ancient rituals and symbolic customs, as cultural signs, are representations of human perception throughout history and expressions of a land’s cultural identity and values. They are shaped within the temporal and spatial context of cultural landscapes. Sahand Mountain, as a cultural-natural landscape with numerous peaks, has played a pivotal role in shaping the rituals of its resident communities, owing to its mythological and ceremonial status in historical narratives and local beliefs. In this context, this research seeks to answer the following question: How do the circumambulation ritual at the Sultan peak of Sahand and the cow sacrifice ritual of Esfanjan on the slopes of this mountain, as semiotic systems, function within the ancient Iranian, Islamic, and Turkic semiospheres and contribute to the representation and transmission of cultural values? The objective of this study is to examine and analyze these rituals through the lens of Juri Lotman’s cultural semiotics in order to understand the role of rituals in representing and enriching the cultural identity of local communities. This research employs a descriptive-analytical method. Data were collected through library and field studies and analyzed based on Juri Lotman’s theory of cultural semiotics. Within Lotman’s theoretical framework, Sahand Mountain is examined as a focal semiosphere. The findings of the research indicate that these rituals, as dynamic semiotic systems, not only reflect cultural beliefs and values but also actively participate in the process of meaning-making and enriching the cultural identity of local communities. These rituals provide a platform for the transmission and preservation of cultural heritage over time. آیین‌های کهن و رسوم نمادین، به‌مثابه نشانه‌های فرهنگی، بازنمایی ادراک انسان در طول تاریخ و بیانگر هویت و ارزش‌های فرهنگی یک سرزمین هستند که در بستر زمانی و مکانی منظرهای فرهنگی شکل گرفته‌اند. کوهستان سهند، به‌عنوان یک منظر فرهنگی- طبیعی با قلل متعدد، به‌دلیل جایگاه اسطوره‌ای و آیینی‌اش در روایات تاریخی و باورهای محلی، در فرایند شکل‌گیری آیین‌های جوامع ساکن در این منطقه نقش محوری داشته است. در این راستا این پژوهش به‌دنبال پاسخ به این سؤال است که چگونه آیین طواف در قلۀ سلطان‌سهند و آیین قربانی گاو اسفنجان در دامنه‌های این کوه، به‌‌عنوان نظام‌های نشانه‌ای، در سپهرهای نشانه‌ای ایران باستان، اسلامی و ترکی عمل کرده و به بازنمایی و انتقال ارزش‌های فرهنگی کمک می‌کنند؟ هدف از انجام این پژوهش، بررسی و تحلیل این آیین‌ها با رویکرد نشانه‌شناسی فرهنگی یوری لوتمان، به‌منظور درک نقش آیین‌ها در بازنمایی و غنی‌سازی هویت فرهنگی جوامع محلی است. این پژوهش از روش توصیفی- تحلیلی بهره می‌گیرد. داده‌ها ازطریق مطالعات کتابخانه‌ای و میدانی جمع‌آوری شده و براساس نظریۀ نشانه‌شناسی فرهنگی یوری لوتمان تحلیل شده‌اند. کوهستان سهند در چهارچوب نظریۀ لوتمان، به‌عنوان یک سپهر نشانه‌ای کانونی، بررسی شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد این آیین‌ها، به‌مثابه نظام‌های نشانه‌ای پویا، نه‌تنها بازتاب‌دهندۀ باورها و ارزش‌های فرهنگی هستند بلکه در فرایند معناسازی و غنی‌سازی هویت فرهنگی جوامع محلی نقش فعالی ایفا می‌کنند. این آیین‌ها بستری برای انتقال و حفظ میراث فرهنگی در گذر زمان فراهم می‌آورند.

http://www.jaco-sj.com/article_228710_49d6680012c7e36e1ad0b8e060c4e36f.pdf

پژوهشکده هنر، معماری و شهرسازی نظر هنر و تمدن شرق 2345-6612 13 50 2025 12 22 A Comparative Study of the Evolution of Text and Illustrations in the Story of the Ducks and the Turtle in Kalilah wa-Dimnah, Tuhfat al-Aḥrar, and Anvar-i Suhayli مطالعۀ تطبیقی سیر تحول متن و نقاشی‌های داستان مرغابی‌ها و لاک‌پشت در کلیله‌ودمنه، تحفه‌الاحرار و انوار سهیلی 32 43 229845 10.22034/jaco.2025.532467.1483 FA حجت اله عسکری الموتی گروه صنایع دستی، دانشکدۀ هنر، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران 0000-0001-6275-288X آرزو بابائی گروه صنایع دستی، دانشکدۀ هنر، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران 0009-0003-3497-7389 Journal Article 2025 07 03 The parable of the turtle and the ducks is among the most venerable narrative motifs of Indian provenance. Owing to its allegorical tenor, the tale was subsequently assimilated into other canonical works, including Kalilah wa-Dimnah, Jami’s Haft Awrang (specifically Tuhfat al-Aḥrar), and Mulla Ḥusayn Vaʿiẓ Kashifi’s Anvar-i Suhayli. Over the centuries, numerous miniatures have been executed to embellish manuscripts of these texts. A comparative consideration of these visualizations across disparate codices that nevertheless share a common narrative kernel elucidates the rationale and scholarly significance of the present inquiry. The fundamental research question posed is this: notwithstanding the allegorical unity of the tale, what mutations have taken place in its textual articulations in contrast with the archetype Kalilah wa-Dimnah? Methodologically, the study employs a descriptive-comparative approach. Manuscript samples were selected at random and examined until the point of saturation was reached. The findings may be articulated on two interrelated planes: textual transformation and pictorial transformation. On the textual plane, the most liberal reinterpretations and literary embellishments appear in Jami’s Tuhfat al-Aḥrar. More generally, however, it can be affirmed that the illustrations of each recension remain consonant with the stylistic disposition of their host text. Thus, miniatures within Kalilah wa-Dimnah manuscripts mirror the clarity and unadorned expression of the narrative, favoring austere compositional schemes devoid of excessive visual elaboration. Conversely, in Anvar-i Suhayli, whose prose style is marked by the Indo-Persian literary idiom of the Safavid milieu, saturated with metaphor and ornate rhetoric, the paintings attributed to Ṣadiqi Beyk Afshar faithfully transpose the textual intricacies described by Kashifi. In illustrated copies of Tuhfat al-Aḥrar, however, the displacement of the tale’s central actors to peripheral or recessive positions within the composition suggests that narrative action is relegated to a secondary role; in harmony with Jami’s poetic idiom, the emphasis shifts toward human spectatorship and mystical-ethical exegesis. داستان لاک‌پشت و مرغابی‌ها یکی از قدیمی‌ترین حکایاتی است که ریشۀ هندی دارد و به‌دلیل تمثیلی‌بودن در کتب دیگری مانند کلیله‌ودمنه، هفت ‌اورنگ جامی و انوار سهیلی وارد شده است. ازسوی‌دیگر نقاشی‌های متعددی برای تزئین این نسخه‌‌ها انجام شده که تطبیق آن‌‌ها با یکدیگر می‌‌تواند در اشتراک موضوع داستانی واحد، ضرورت و اهمیت این مطالعه را شرح دهد. بنابراین سؤال اصلی پژوهش این است که با وجود جانمایۀ تمثیلی واحد، چه تطوری در بازنمایی متون در قیاس با متن اصلی کلیله‌ودمنه رخ داده است؟ روش تحقیق، توصیفی و تطبیقی است. گردآوری نمونه‌‌ها تا حد اشباع نسخه‌‌های مستند و به‌صورت تصادفی است. نتایج مطالعه در دو سطح تطور متن و نقاشی، قابل تبیین است. در لایۀ متنی، بیشترین برداشت آزادانه و تغییرات ادبی مربوط به تحفه‌الاحرار جامی است. ازسوی‌دیگر به‌‌طور کلی می‌‌توان تأیید کرد نقاشی هر نسخه، همواره در متابعت متن میزبان عمل کرده است؛ با این توضیح که نقاشی‌‌های نسخ کلیله‌ودمنه کاملاً هم‌سو با صراحت و بی‌‌پیرایگی متن، سادگی ترکیب‌‌بندی و پرهیز از پیچیدگی بصری دارند. در مورد تک‌‌نگارۀ انوار سهیلی، همچنان که متن، متأثر از سبک ادبی هندی دورۀ صفوی، پر از استعارات و صنایع ادبی است، نقاشی صادقی‌‌بیک نیز به جزئیاتی که کاشفی بیان کرده وفادار است. در مورد نقاشی نسخه‌‌های مصور تحفه‌الاحرار، انتقال سوژه‌‌های اصلی داستان به‌سوی پس‌‌زمینه و یا کوچک‌شدن سهم آن در ترکیب‌‌بندی، پیرنگ داستان اهمیت ثانویه یافته و مطابق با متن شعر، مخاطب انسانی و بیان عرفانی و اخلاقی اولویت یافته است.

http://www.jaco-sj.com/article_229845_37056f16333e14a63d7c724ae3e757ee.pdf

پژوهشکده هنر، معماری و شهرسازی نظر هنر و تمدن شرق 2345-6612 13 50 2025 12 22 The Role of the Street in Generating the Collective Identity of the Authentic Islamic City (A Reflection on the Formation of Medina and Kufa in Early Islam) نقش خیابان در تکوین هویت ‌جمعی شهر اصیل اسلامی(تأملی بر شکل‌گیری مدینه و کوفۀ صدر اسلام) 44 51 236888 10.22034/jaco.2025.557448.1503 FA محمد آتشین‌بار گروه مهندسی علوم باغبانی و فضای سبز، دانشکدۀ کشاورزی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، ایران 0009-0003-1843-4069 Journal Article 2025 11 04 Studies concerning the Islamic City typically represent the concept of the street as a secondary component alongside other urban elements. Yet it is, in fact, a defining feature of the Islamic urban landscape, structuring an active network of collective life, economic practices, and social interactions. Through a conceptual and historical–morphological analysis, this article reexamines the position of the street within the urban organization of Medina at the time of the Hijra and early Kufa. It demonstrates that the street, on par with the mosque, plays a decisive role in articulating collective identity and shaping social order. The research shows that in the authentic Islamic city, the street not only enables accessibility but also provides a setting for social interactions, economic activities, and religious practices. Juridical and social traditions further reinforce the legitimacy and importance of the street, emphasizing cleanliness, illumination of pathways, and support for the free interactions of people in public spaces. The findings indicate that the street, as an autonomous organizing element, forms a living and coherent network that transforms the notion of the ummah1 from an abstract concept into the actualized reality of a community. By linking neighborhoods, markets, and religious nuclei, this network guides and regulates urban life, displaying human, cultural, and economic interactions within an integrated structure whose analysis offers a renewed understanding of the dynamism of the Islamic City and the relations among space, culture, and society. مفهوم خیابان در پژوهش‌های حول شهر اسلامی، همواره به‌عنوان عنصر مکمل سایر مؤلفه‌ها مطرح شده، درحالی‌که مؤلفه‌ای تشخص‌بخش به منظر شهر اسلامی است و شبکه‌ای فعال از جریان زندگی جمعی، مناسک اقتصادی و تعاملات اجتماعی را سامان می‌دهد. این پژوهش با رویکرد تحلیل مفهومی و تاریخی- کالبدی، جایگاه خیابان را در سازمان شهر مدینۀ بدو هجرت و کوفۀ اولیه، بازخوانی کرده و نشان می‌دهد خیابان، هم‌تراز با مسجد، نقش تعیین‌کننده در تکوین هویت جمعی و نظم اجتماعی ایفا می‌کند و حاکی از آن است که خیابان‌ در شهر اصیل اسلامی، ضمن ایجاد امکان دسترسی، بستری برای تعامل اجتماعی، فعالیت اقتصادی و مناسک مذهبی فراهم می‌آورد. سنت‌های فقهی و اجتماعی نیز بر مشروعیت و اهمیت خیابان ازجمله حفظ پاکیزگی، روشنایی مسیرها و حمایت از جریان آزاد مردم در فضاهای عمومی تأکید دارد. نتایج پژوهش حاکی از آن است که خیابان، به‌عنوان عنصر سازمان‌دهندۀ مستقل، شبکه‌ای زنده و منسجم ایجاد می‌کند که تحقق مفهوم «امت» را از امری انتزاعی به امر بالفعل «اجتماع» ممکن می‌سازد. این شبکه با پیوند محله‌، بازار و هسته‌های اعتقادی، جریان زندگی شهری را هدایت و مدیریت می‌کند و تعاملات انسانی، فرهنگی و اقتصادی را در قالب یک ساختار یکپارچه به نمایش می‌گذارد که تحلیل آن، فهم تازه‌ای از پویایی شهر اسلامی و روابط میان فضا، فرهنگ و اجتماع ارائه می‌دهد.

http://www.jaco-sj.com/article_236888_d7d7de90d893cab2e07189c123fc1423.pdf

پژوهشکده هنر، معماری و شهرسازی نظر هنر و تمدن شرق 2345-6612 13 50 2025 12 22 An Investigation of the Skeleton Inside the Bronze Coffin in the Castle to Determine Its Gender, Identity, and Time of Life مطالعه و بررسی اسکلت درون تابوت برنزی در قلعۀ فلک‌‌الافلاک به‌منظور تشخیص جنسیت، هویت و زمان زندگی آن 52 63 235360 10.22034/jaco.2025.519812.1472 FA محمد مهدی توسلی گروه باستان‌شناسی، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران امیر امیری نژاد دانشکدۀ حفاظت و مرمت، دانشگاه هنر اصفهان، ایران 0000-0001-9170-1942 علی سجادی عضو هیئت علمی، میراث فرهنگی خرم‌آباد، لرستان، ایران منصوره نظارتی‌زاده کارشناس عالی حفاظت و مرمت، وزارت میراث‌ فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی، لرستان، ایران مسعود دارابی عضو هیئت علمی، میراث فرهنگی خرم‌آباد، لرستان، ایران Journal Article 2025 04 28 Approximately twenty years ago, in February 2005, archaeologists from the Lorestan Cultural Heritage General Office unearthed a bronze coffin containing human skeletal remains at a depth of 60 centimeters below the surface in Chubtarash Village, located 31 kilometers south of Khorram-ābād. The initial studies and preliminary report by the General Office of Lorestan Cultural Heritage identified the remains as belonging to a prince of the Parthian rulers, a powerful empire that prospered from 247 BC to 224 AD. Since that time, no further scientific information or reports have been published concerning this find. This study aims to verify the initial attribution and determine the biological sex, ethnic affiliation, and chronological placement of the individual. Accordingly, several primary research questions are posed: the burial rites and the presence of two gold ocular and oral covers placed over the face; the relevance of a coin found beneath the sternum, recovered only after the removal of sediment, clay, and vegetal matter from within the bronze coffin; the biological sex and identity of the individual; and ultimately, the temporal and social context of his life. The research methodology combines physical anthropology, laboratory and field studies, and a review of the ancient history of southwestern Iran, alongside detailed osteological observations and scientific analysis of cranial and postcranial sexual dimorphism, adhering to internationally recognized sources in bioarchaeology and biocultural anthropology. Through collaboration among a multidisciplinary team—including laboratory specialists, conservators, archaeologists, osteoarchaeologists, forensic anthropologists, historians, epigraphers, and numismatists—it has been determined that the remains belong to a young Iranian male of aristocratic elite status during the Elymaean period. در بهمن 1383 خورشیدی، باستان‌شناسان میراث فرهنگی لرستان در روستای چوب تراش، واقع در 31 کیلومتری جنوب خرم‌‌آباد، تابوتی برنزی همراه با جسد، در عمق 60 سانتی‌متر از سطح زمین کشف کردند. مطالعات و گزارش اولیۀ میراث فرهنگی لرستان، جسد را مربوط به شاهزاده‌‌ای از فرمانروایان پارتی تشخیص داد؛ امپراتوری قدرتمندی که از 247 پیش‌از میلاد تا 224 پس‌از میلاد در جهان باستان درخشید. از آن زمان تا نگارش این پژوهش، اطلاعات و گزارش علمی دیگری در این خصوص نیست. راستی‌‌آزمایی این پژوهش، تشخیص اولیه و هویت جسد ازنظر جنسیت و وابستگی قومی و نژادی صاحب آن است. ازاین‌رو، چند هدف اصلی برای این پژوهش متصور است: شیوۀ تدفین و وجود دو قطعه چشم‌‌بند و دهان‌بند طلا روی صورت جسد، رابطۀ یک قطعه‌سکه در زیر جناغ جسد که بعداز برداشتن توده‌‌ای خاک و گِل و مواد گیاهی داخل تابوت مفرغی به‌دست‌آمده، جنسیت و هویت جسد و در نهایت زمان زندگی و موقعیت اجتماعی اوست. روش تحقیق در این پژوهش، مطالعات انسان‌‌شناسی جسمانی، آزمایشگاهی، میدانی و براساس بررسی بخشی از تاریخ باستان منطقۀ جنوب غربی ایران و نیز مشاهدات کامل و توضیح علمی در تفاوت جمجمه و اندام‌‌های فوقانی و تحتانی اسکلت در مرد و زن و با تأکید بر منابع معتبر و علمی جهان منطبق با مطالعات دیرین انسان‌شناسی زیست‌فرهنگی است. با تلاش متخصصان آزمایشگاهی و مرمت‌گر و باستان‌‌شناس و دیرین استخوان‌‌شناس و آسیب‌‌شناس و متخصص تاریخ و خط‌شناس و سکه‌شناس روشن شد جسد، متعلق‌به مردی جوان، ایرانی، از طبقۀ اشراف و نخبگان جامعه در دوران تاریخی ایران درزمان الیمایی است.

http://www.jaco-sj.com/article_235360_87b6674c3898dabfc3eb796d9a4924a6.pdf