نقوش سنگاب امام‏زاده شاه سیدعلی اصفهان با تأکید بر مفاهیم و ساختار در هنری ایرانی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار، مؤسسه عالی آموزش سپهراصفهان، ایران.

10.22034/jaco.2019.99681

چکیده

سنگاب ظرفی بزرگ و سنگی است که در حیاط و ورودی اماکن مقدس و عمومی قرار می‏گرفت و جهت رفع تشنگی از آن استفاده می‏شد. سنگاب‏سازی در دورۀ صفویه به اوج رسید و ارتباط نزدیکی به تفکر شیعه و قداست آب نزد ایرانیان دارد. ظهور دولت صفوی باعث تحول در ساختار اجتماعی و فرهنگی ایران شد. در این دوره جهان‏بینی سیاسی و مذهبی ایران تغییر اساسی پیدا کرد و دولت ملی بر پایۀ اندیشه‏های شیعی ایجاد شد که در پی آن هنر ملی-مذهبی شکل گرفت. بسیاری از نماد‏های کهن ایرانی بر پایۀ اندیشۀ جدید مجدداً مورد استفاده قرار گرفت. نقوش و تزیینات آثار عصر صفوی تحت تأثیر چنین تفکری ایجاد شدند. تحقیق پیش‌رو با استفاده از داده‏های گردآوری‏شده به‏صورت میدانی و کتابخانه‏ای و بهره‌گیری از روش توصیفی-تحلیلی است که ضمن بیان جایگاه آب در فرهنگ ایرانی به معرفی سنگاب امام‏زاده شاه سیدعلی اصفهان می‏پردازد. در این مقاله سعی در بررسی نقوش آن و ریشه‏یابی این نقوش از نظر مفهوم و ساختار در هنر ایران است. این سنگاب در بحث نمادشناسی دارای عالی‏ترین پیام‏های ملی و مذهبی است. استفادۀ نمادین از مفهوم آب، نقش شیر و خورشید و درخت مقدس (در بین دو حیوان روبه‏روی هم) و همچنین حالت چهرۀ تداوم سنت نقش‌پردازی ایرانی قبل از صفوی به‌خصوص هنر ایران پیش از اسلام را نشان می‏دهد، که با مفاهیم جدید تحت تأثیر مذهب شیعه به بهترین نحو بیان می‌شود که در هیچ سنگاب یا اثر دیگری با این زیبایی تکرار نشده است.
این تحقیق از نظر هدف، بنیادی و توسعه‎‌ای است. از نظر روش تحلیلی–توصیفی است. ضمن بررسی میدانی سنگاب، به‏صورت کتابخانه‌ای و مطالعۀ مقالات و اسناد، به بررسی و چگونگی تداوم نقوش و ریشۀ نمادین آنها پرداخته شده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Motifs of Sangab Emamzadeh Shah Seyed Ali Esfahan with Emphasis on Concepts and Structure in Iranian Art

نویسنده [English]

  • Alireza Mohammadi Milasi
Assistant Professor, Higher Education Institute of Isfahan, Iran.
چکیده [English]

Sangab is a large, stone container that was placed in the courtyard and at the entrance to sacred and public places and used to quench thirst. Sandstone eruption peaked in the Safavid era and is closely linked to Shiite thinking and the sanctity of water among Iranians. The rise of the Safavid state changed the social and cultural structure of Iran. During this period, Iran's political and religious worldview changed dramatically, and the national government was formed on the basis of Shiite ideas, which then shaped national-religious art. Many ancient Iranian symbols were re-used on the basis of new thinking. The motifs and ornaments of the Safavid era were inspired by such thinking. The present research is based on field and library data collection and using a descriptive-analytical method that while introducing water status in Iranian culture introduces Imamzadeh Shah Seyed Ali Isfahan. This article attempts to study its motifs and to trace these motifs in terms of concept and structure in Iranian art. This syllabus has some of the highest national and religious messages in symbolology. The symbolic use of the concept of water, the role of the lion and the sun, and the sacred tree (between two animals), as well as the face of the continuation of the tradition of Iranian pre-Safavid embroidery, especially pre-Islamic Iranian art, illustrates new concepts. Influenced by Shiite religion it is best stated that no other sangab or other work has been repeated with such beauty.
This research is objective and fundamental in its development. It is analytic-descriptive. In the course of field study of Sangab, library and study of articles and documents, their symbolic motifs and origins are studied.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Sangab
  • Decorations
  • Shia
  • Safavid
  • Iranian Art