بازتاب آیین ذن بودیسم در نظریه و اجرای نمایش نو ژاپن

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 پژوهشگر دکتری تئاتر، دانشکدۀ هنرهای نمایشی و موسیقی، پردیس هنرهای زیبا، تهران، ایران.

2 استادیار گروه هنرهای نمایشی، دانشکده هنرهای نمایشی و موسیقی، پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران

چکیده

نمایش نو ژاپن پس از گذشت شش قرن از ابداع آن، همچنان به حیات خود ادامه می‌دهد. در این نمایش پیچیده و رازآلود مجموعه‌ای از اندیشه‌ها و هنرهای ژاپنی درهم‌آمیخته‌اند و در این میان حضور آیین ذن، در شکل‌گیری و اعتلای نمایش نو قابل تأمل و بررسی است. هرچند برخی از محققان دربارۀ میزان اهمیت این حضور ابراز تردید کرده‌ و آن را به چالش کشیده‌اند، اما از سوی دیگر عده‌ای از صاحب‌‌نظران نمایش نو را از اساس وامدار و متعلق به آیین ذن بودیسم دانسته‌اند. در این مقاله با بررسی برخی از اصول نظری و اجرایی نمایش نو شامل مبانی زیبایی‌شناسی، نظام حرکتی، ویژگی‌های ماسک، نحوۀ هدایت بازیگر و ... ، پیوند عمیق و ناگسستنی میان آیین ذن و نمایش نو آشکار شده است. ایجاد این پیوند تا حد زیادی مرهون نبوغ و اندیشه‌های «زآمی موتوکیو»، بازیگر، نمایشنامه‌نویس و نظریه‌پرداز نمایش نو است. او برای تدوین اصول نمایش نو به صورت مستقیم و غیرمستقیم از مفاهیم ذن بودیستی بهره گرفته است و از همین‌رو اندیشه‌های این دیده‌ور تئاتر شرق، خود می‌تواند به مثابۀ تبلور مفاهیم آیین ذن در نمایش نو محسوب شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Investigating The Impact of Zen Buddhism on Theory and Practice of Japanese Noh Theater

نویسندگان [English]

  • Morteza Ghaffari 1
  • Farshad Fereshteh hekmat 2
1 Ph.D. candidate in Theater, The Department of Dramatic and Musical Arts, University of Tehran, Iran.
2 Associate Professor at College of Fine Arts , University of Tehran
چکیده [English]

Six centuries after its emergence, Japanese Noh theater is still being performed. Mixtures of Japanese ideologies and arts can be found in this complicated and enigmatic play, and the influence of Zenism on the creation and enhancement of Noh theater can be investigated and contemplated upon. Despite the fact that some scholars questioned and challenged the significance of this influence, others argued that Noh theater is completely derived from Zenism in Buddhism. This paper aimed at revealing the profound and unbroken connection between Zenism and Noh theater by investigating some of the theoretical and practical principles of Noh theater, including the aesthetics, kinesthetic, mask features, the directing of actors, etc. Such a link was created largely because of the ingenuity and ideas of Zeami Motokiyo, an actor, playwright and theoretician of Noh theater. He has utilized Zen concepts in Buddhism directly and indirectly to compile the principles of Noh theater, that is why ideas of this Eastern theater master can themselves be regarded as the manifestation of Zenism’s concepts in Noh theater.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Japanese Noh Theater
  • Zen
  • Zeami Motokiyo
  • Yugen
  • Buddhism
  • Zenism