شاخصه‌­های بومی و فرهنگی؛ نمودار ساختاری ویژه در معماری هورامان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشگاه پیام‌نور مریوان، ایران.

2 2. کارشناس ارشد هنرهای زیبا و نویسندگی خلاق، دانشگاه سام هیوستون، آمریکا.

چکیده

از مهمترین عناصر شناخت هر فرهنگی، شیوة معماری بومی و مرسومِ آن است. در این پژوهش قسمتی از ساختار ساده اما با شکوه ایران‌زمین در دامنه­‌های زاگرس (منطقۀ هورامان) با خصوصیات خاص و هویت پنهان خود در زمینۀ معماری و بافت کالبدی روستایی، به‌عنوان ساختاری ویژه و حاصل تلاقی انسان، فرهنگ و طبیعت، مورد بررسی قرار گرفته است. روش انجام پژوهش، توصیفی-تحلیلی مبتنی بر بررسی اسنادی و بازدید میدانی است. یافته‌­های پژوهش نشان می‌­دهد، معماری هورامان در پرتو فرهنگ و همسازی با طبیعت شکل گرفته است. از نظر ویژگی­‌های کالبدی نحوة استقرار روستاها در طرفین یا روی دامنۀ دره‌ای کم‌عرض با شیب عمومی زیاد واقع شده‌ و تیپولوژی غالب بنا به‌صورت ساختمان­‌های دو طبقۀ تکیه داده شده به شیب کوه است. از دید ساختاری، روستا دارای مراکزی به تعداد محلات است. از نظر بهر‌ه‌­وری از زمین، سکونتگاه­‌ها در جایی بنا شده‌­اند که زمین کمترین استفاده را برای اهداف دیگر داشته است. نبودِ کوچه­‌های بن­‌بست در ساختار کالبدی مناطق مسکونی، دوربودن و حداقل‌کردن مخاطرات طبیعی و انسانی را در پی دارد. از ویژگی‌­های تک بناها، پیوستگی سنگ، خاک و چوب، استفاده از دیمک و مَروله به‌عنوان عامل یکپارچگی و جلوگیری از رانش، استفاده از دیوارهای قطور سنگی جهت جلوگیری از تبادل حرارتی، وجود سایبان و باران­‌گیر در اطراف تمام دیوارها و تفاوت ماهوی با معماری درونگرای مرکز ایران است. شناخت تجارب اندوختۀ چنین سبکی با حفظ بافت اولیه و اصالت خود، در همسویی با ساختار ارگانیک طبیعت است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Special Characteristics of Hawraman Architecture, Delving into Cultural and Local Attributes

نویسندگان [English]

  • Koorosh Amini 1
  • Roonama Noori 2
1 M.A. in Geography and Rural Planning, Payame Noor Marivan Branch University, Iran.
2 M.A. in Fin Arts Creative Writing Editing and Publishing, Sam Houston State University, U.S.A
چکیده [English]

Vernacular architecture is one of the most representative of each culture. The current study canonizes the architecture of a part of simple but magnificent Iranian architecture in the Zagros (Hawraman region) slopes. It has special attributes with a hidden identity in the field of rural structure and architecture, erected as a product of human, culture and nature intersection. The current study applies a descriptive-analytical research method based on library research and field studies. The findings of the study show that Hawraman architecture was formed in the light of its culture and in harmony with nature. The villages are located on narrowvalley hillsides with a high slope. The dominant typology of buildings are as double -story buildings standing against the mountain slopes.
The village has centers equal to the number of neighborhoods, structurally. Settlements are built where lands had the least usability for the other means. The lack of dead ends alleys in the physical structure of residential areas results in the minimization of natural and human hazards. The integration of stone, soil, and wood, applicationof Dimak and Marôła for jointing the structure parts and preventing drift, use of thick stone walls to prevent heat exchange, canopy and rain collector around all walls are unique characteristics that have substantial difference with inwardly oriented buildings in central Iran. Understanding the accumulated experiences of such a style provides us a great knowledge ofthe construction of buildings by preserving its original texture and identity, keeping the organic structure of nature. 

کلیدواژه‌ها [English]

  • Hawraman
  • Architecture
  • culture
  • rural housing