بررسی بازتاب آیین ذن بودیسم در نظریه و اجرای نمایش نو ژاپن

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشکده هنرهای نمایشی و موسیقی، پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران

2 استادیار گروه هنرهای نمایشی، دانشکده هنرهای نمایشی و موسیقی، پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران

10.22034/jaco.2019.183181.1087

چکیده

نمایش نو ژاپن پس از گذشت شش قرن از ابداع آن، همچنان به حیات خود ادامه می‌دهد. در این نمایش پیچیده و رازآلود مجموعهای از اندیشه‌ها و هنرهای ژاپنی درهم‌آمیخته‌اند و در این میان حضور آیین ذن ، در شکل‌گیری و اعتلای نمایش نو قابل تأمل و بررسی است. هرچند که برخی از محققان درباره میزان اهمیت این حضور ابراز تردید کرده‌ و آن را به چالش کشیده‌اند اما از سوی دیگر عده‌ای از صاحب‌‌نظران نمایش نو را از اساس وامدار و متعلق به آیین ذن بودیسم دانسته‌اند. در این مقاله با بررسی برخی از اصول نظری و اجرایی نمایش نو شامل مبانی زیبایی‌شناسی، نظام حرکتی، ویژگی‌های ماسک، نحوه هدایت بازیگر و ... ، پیوند عمیق و ناگسستنی میان آیین ذن و نمایش نو آشکار شده است. ایجاد این پیوند تا حد زیادی مرهون نبوغ و اندیشه‌های زآمی موتوکیو ، بازیگر، نمایشنامه‌نویس و نظریه‌پرداز نمایش نو است. او برای تدوین اصول نمایش نو به صورت مستقیم و غیرمستقیم از مفاهیم ذن بودیستی بهره گرفته است و از همین رو اندیشه‌های این دیده‌ور تئاتر شرق، خود می‌تواند به مثابه تبلور مفاهیم آیین ذن در نمایش نو محسوب شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Impact of Zen Buddhism on Theory and Theatrical Aspects of Noh Theater

نویسندگان [English]

  • Morteza Ghaffari Sani 1
  • Farshad Fereshteh hekmat 2
1 The Department of Dramatic and Musical Arts, University of Tehran
2 Associate Professor at College of Fine Arts , University of Tehran
چکیده [English]

Japanese Noh Theater has survived for six centuries and still remains as one of the most accurate theater and cornerstones of world’s theatrical history. This complex and mysterious form of theater is a combination of rituals, dramas, dances, music and religious beliefs of the Japanese people. The presence of Zen's influence on enhancement of the Noh theater is studied in this article. By exploring aspects of Noh's principles such as aesthetics, acting, physical movements and masks, it is postulated that connections between Noh and Zen could be drawn. In establishing this relationship Zeami Motokiyo's (14th Century Noh's actor, and playwright and theorist) treatises which elaborates on the spiritual beauty of Noh from Zen perspective is meticulously reviewed. This study makes use of imagination and intuition beside rational and logical argumentations and is inevitably on border of self-consciousness and unconsciousness. The same border defines the territory of Noh Theater in the past centuries.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Japanese Noh Theater
  • Zen
  • Zeami Motokiyo
  • Yugen
  • Buddhism